CZY OLEJ KOKOSOWY JEST ŁATWO PRZYSWAJALNY?

Żeby móc odpowiedzieć na to pytanie należy przyjrzeć się bliższej składowi oleju koksowego. Aż 86% jego składu stanowią nasycone kwasy tłuszczowe, z czego około 16% to kwasy tłuszczowe o długości od 6 do 10 atomów węgla, natomiast pozostałą pulę kwasów tłuszczowych uzupełniają 12-węglowy kwas laurynowy (ponad 50%), 14-węglowy kwas mirystynowy (blisko 20%), 16-węglowy kwas palmitynowy oraz 18-węglowy kwas stearynowy (odpowiednio około 9,5% i ponad 3%).

Zanim wyjaśnię czym są średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe i co wyróżnia je spośród innych kwasów tłuszczowych, krótkie przypomnienie fizjologii (no może trochę dłuższe ;))

Tłuszcze spożywane wraz z pożywieniem w przeważającej części dostarczane są w formie triacylogliceroli (estry glicerolu i kwasów tłuszczowych). Właściwy proces trawienia i wchłania tłuszczów zachodzi głównie w dwunastnicy i początkowym odcinku jelita czczego, gdzie w procesie zwanym emulsyfikacją następuje pierwszy etap rozbijania kul tłuszczowych na mniejsze cząstki, aby ułatwić rozpuszczalnym w wodzie enzymom trawiennym ich dalszy rozkład. Dzięki zwiększeniu powierzchni kuleczek tłuszczowych, będącemu wynikiem działania kwasów żółciowych i lecytyny, może dojść do łatwiejszego ich rozkładu przez lipazę trzustkową. Trawienie tłuszczów jest dalej przyspieszane przez sole tłuszczowe, które dzięki swej amfipatycznej naturze (cząsteczka mająca miejsca hydrofobowe i hydrofilowe) mogą tworzyć micele. Monoglicerydy i wolne kwasy tłuszczowe będące produktem lipolizy zostają rozpuszczone w hydrofobowym jądrze miceli, które następnie przenoszą owe produkty hydrolizy tłuszczów do rąbka szczoteczkowego komórek nabłonkowych, gdzie zachodzi ich wchłanianie. Produkty lipolityczne uwolnione na powierzchni błony śluzowej jelita z rozpadających się tu miceli żółciowych dostają się, głównie drogą dyfuzji, przez błonę komórkową enterocytu do jego wnętrza. Bezpośrednio po wchłonięciu do enterocytu zostają one szybko zestryfikowane glicerolem i tworzą ponownie triacyloglicerole. Zresyntetyzowane triacyloglicerole po przyłączeniu innych lipidów tworzą duże kompleksy zwane chylomikronami. Na powierzchni tych kompleksów znajduje się warstwa fosfolipidów oraz apoprotein (10% powierzchni). Warto wspomnieć, że apoproteiny niezbędne do powstania chylomikronów są wytwarzane przez enterocyty na własny użytek. Chylomikrony zostają wydzielone przez boczną ścianę enterocytów do przestrzeni chłonnych, skąd przedostają się drogą naczyń chłonnych do krążenia żylnego. W ten sposób przetwarzane jest od 80% do 90% całkowitej ilości wchłoniętego w jelicie tłuszczu i transportowane do krwiobiegu przewodem piersiowym w postaci chylomikronów.

Teraz czas odpowiedzieć na pytanie co wyróżnia średnio łańcuchowe kwasy tłuszczowe spośród innych kwasów tłuszczowych

Różni je przede wszystkim sposób wchłaniania, ale nie tylko. Efekt oddziaływania tłuszczów na funkcje przewodu pokarmowe jest jednak zależny od długości łańcucha węglowego. Do średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych najczęściej zalicza się kwasy tłuszczowe zawierające od 6 do 12 atomów węgla w łańcuchu. Nie mniej jednak, jak dowodzą badania, przeprowadzone zarówno na zwierzętach jak i ludziach, kwasy tłuszczowe o długości ≥12 atomów węgla mają większy wpływ na funkcje przewodu pokarmowe niż kwasy tłuszczowe o długości ≤10 atomów węgla.

W jednym z pierwszych badań przeprowadzonych na ludziach przez Hunta i Konxa w roku 1968 dowiedziono, że tempo opróżniania żołądka zależne jest od długości łańcucha węglowego. Kwasy tłuszczowe zawierające ≥12 atomów węgla opuszczają światło żołądka znacznie wolniej. W roku 1999 McLaughlin wraz ze współpracownikami wyjaśnił mechanizm tego zjawiska. Po dożołądkowym podaniu kwasu laurynowego dochodzi do relaksacji dna żołądka oraz zmniejszenia amplitudy skurczów części przedodźwiernikowej (antralnej), w dużo większym stopniu niż dzieje się to w przypadku kwasów tłuszczowych o długości ≤10 atomów węgla. W innym badaniu Feltrin (2004) wykazał również, że wskutek dodwunastniczego wlewu kwasu laurynowego dochodzi do zwiększonej motoryki zwieracza odźwiernika żołądka oraz zmniejszenia aktywności motorycznej części przeodźwiernikowej oraz dwunastnicy niż dzieję się to w przypadku kwasu kaprynowego (C10). Wyjaśnieniem tego zjawiska po części jest fakt, że kwasy tłuszczowe zawierające ≥12 atomów węgla silniej pobudzają sekrecje cholecystokininy (CCK) niż krótsze kwasy tłuszczowe (CKK spośród hormonów ma najsiliniejszy wpływ hamujący na opróżnianie żołądka).

Od długości łańcucha węglowego kwasu tłuszczowego zależna jest także aktywność wydzielnicza trzustki oraz pęcherzyka żółciowego. W jednym z badań (Malagelada i in., 1976) po  dodwunastniczym wlewie m.in. kwasu kaprylowego (C8) i laurynowego (C12), wykazano że ten drugi stymuluje wydzielanie soku trzustkowego i żółci w większym stopniu. Dodatkowo kwas kaprylowy pozostaje bez wpływu na wydzielanie bilirubiny.

Wracając jednak do procesu wchłaniania, kwasy tłuszczowe o długości ≤10 atomów węgla wchłaniane są w ponad 80% bez udziału chylomikronów (ze względu na dużo lepszą rozpuszczalność w wodzie), natomiast kwas laurynowy (C12) tylko w połowie. W gwoli wyjaśnienia kwasy tłuszczowe zawierające ≥12 atomów węgla stymulują sekrecję wspomnianej wcześniej apolipoproteiny (apoAIV), która wbudowywana jest w powierzchnię chylomikronów.

PODSUMOWUJĄC…

Kwas laurynowy co prawda jest całkiem sprawnie wchłaniany oraz utleniany, ale nie można go bezpośrednio porównywać z olejem MCT, który znajdziemy na sklepowych półkach z suplementami czy też w preparatach do żywienia do- i pozajelitowego, ponieważ olej MCT nie zawiera w swoim składzie wspomnianego kwasu laurynowego. Przyczyną tego faktu są właśnie wyżej opisane mechanizmy, które występują po spożyciu kwasów tłuszczowych o długości ≥12 atomów węgla. Należy też zwrócić szczególną uwagę analizując badania dotyczące oleju MCT, zanim ekstrapolujemy jego właściwości na olej kokosowy.

Pozdrawiam wytrwałych czytelników, którzy dobrnęli do końca.

udostępnij na:

Zostaw odpowiedź

udostępnij na: