OMEGA-3 W SPORCIE

Właśnie ukazał się przegląd systematyczny dotyczący korzyści sportowych wynikających z suplementacji omega-3, w postaci oleju z ryb, przez osoby aktywne fizycznie.

Krótkie podsumowanie:

Trening o charakterze wytrzymałościowym prowadzi do zmiany kompozycji błony komórkowej mięśni, czego skutkiem jest zwiększenie zawartości DHA oraz zmniejszenie stosunku n-6 do n-3. W związku z tym wpływ suplementacji oleju rybiego na sportowców może mieć odmienny charakter w porównaniu do nietrenujących osób.

EPA ma hamujący wpływ na ekspresję cyklooksygenazy-2 oraz metabolizm kwasu arachidowego. Dodatkowo EPA jest prekursorem prostanoidów serii 3 oraz leukotrienów serii 5 (eikozanoidów). DHA z kolei jest prekursorem dla syntezy protektyn oraz mareyzyn, substancji o silnym działaniu przeciwzapalnym.

Najczęściej badaną zmienną był stan zapalny, a dawki EPA sięgały od 300 do 2400 mg/d, z kolei dla DHA wahały się od 400 do 1500 mg/d.

UKŁAD SERCOWO-NACZYNIOWY I ZDOLNOŚCI WYSIŁKOWE: DHA jest kwasem tłuszczowym, którego zawartość w błonie fosfolipidowej mięśni ulega zwiększeniu w odpowiedzi na trening, natomiast zarówno EPA jak i DHA są wbudowywane w błonę fosfolipidową mitochondriów. Potencjalny mechanizm, za pośrednictwem którego EPA i DHA mogą poprawiać wytrzymałość wysiłkową dotyczy ekspresji i aktywacji śródbłonkowej syntetazy tlenku azotu, wtórnie zwiększonej produkcji NO i zwiększonej aktywacji naczyń krwionośny i przepływu krwi. Pomimo tego, że w badaniach obserwuje się wzrost produkcji NO i poprawę parametrów tlenowych , wpływ na poprawę zdolności wysiłkowych nie został odnotowany.

REGENERACJA MIĘŚNIOWA: Na tej płaszczyźnie autorzy badań częściej testowali większe dawki EPA w stosunku do DHA. Problematyczną kwestią w interpretacji badań jest fakt, że często olej rybi suplementowany był w połączeniu z innymi substancji oddziałującymi na badaną zmienną. W związku z tym trudno o jednoznaczną odpowiedź co do skuteczności suplementacji EPA i DHA na  proces regeneracji mięśniowej.

UKŁAD ODDECHOWY: Badano wpływ suplementacji oleju rybiego wśród trenujących osób z problemem skurczu oskrzeli indukowany wysiłkiem fizycznym (EIB), z pozytywnym skutkiem. Skuteczność suplementacji na funkcje płuc zdrowych osób wydaje się być jednak umiarkowany. Podsumowując suplementacja oleju rybiego może zmniejszać zapalenie dróg oddechowych wśród sportowców z EIB (jako niefarmakologiczna terapia uzupełniająca)

STAN ZAPALNY I UKŁAD ODPORNOŚCIOWY: Suplementacja oleju rybiego może może modyfikować odpowiedź zapalną jednojądrzastych komórek krwi obwodowej (ocenianą poprzez zmiany produkcji cyotkin, np. TNF-α), ale warto zaznaczyć że efekt ten był niejednoznaczny. W jednym z badań wykazano, że suplementacja oleju rybiego w połączeniu z polifenolami miała właściwości przeciwzapalne, zarówno w okresu spoczynku jak i po treningu. BYĆ MOŻE KORZYSTNIEJ SUPLEMENTOWAĆ OMEGA-3 Z DALA OD TRENINGU ALBO W POŁĄCZENIU Z ANTYOKSYDANTAMI W OKRESIE POTRENINGOWYM. Nie odnotowano natomiast korzyści suplementacji oleju rybiego w kontekście układu odpornościowego.

FUNKCJE POZNAWCZE: Odnotowano korzystny wpływ suplementacji EPA i DHA na funkcje poznawcze oraz czas reakcji wśród sportowców. Większe stężenie DHA w erytrocytach związane było poprawą funkcji pamięci roboczej. Mechanizm, za pośrednictwem którego olej rybi może oddziaływać na funkcje mózgu i nastroju (np. postrzegania zmęczenia) może dotyczyć m.in. zwiększonego wbudowywania DHA w błony neuronalne co może prowadzić z kolei do zmiany jej płynności i przyspieszenia przewodzenia sygnałów transdukcji i neurotransmisji.

TENDINOPATIE: Efekt suplementacji oleju rybiego jest niejasny, ale w świetle dostępnych dowodów oraz małego ryzyka wytępianie skutków ubocznych warto rozważyć włączenie do diety suplementację EPA i DHA. Warto jednak zauważyć, że skuteczność może być uzależniona od wyjściowego statusu kwasów omega-3 w organizmie, a także suplementowanej dawki.

WSTRZĄŚNIENIE MÓZGU ORAZ URAZY GŁOWY: Do tej pory opublikowano tylko jedno badanie RCT. Wykazano, że suplementacja DHA osłabiła wzrost białka NFL (marker uszkodzeń aksonalnych) wśród zawodników futbolu amerykańskiego. Co ciekawe mniejsza dawka (2000 mg) była skuteczniejsza niż wyższe dawki. W tej materii potrzeba zdecydowanie większej ilości badań, aby móc rekomendować konkretne żywieniowo-suplemetnacyjne rozwiązania.

OKRES OKOŁO OPERACYJNY I REHABILITACJA: Żadne badanie do tej pory nie oceniało wpływu suplementacji oleju rybiego na tempo gojenia się ran w okresie pooperacyjnym wśród sportowców. W jednym z badań przeprowadzonym wśród młodych uczestników nie wykazano skuteczności suplementacji oleju rybiego (1660 mg EPA i 1110 mg DHA dziennie), w żadnym punkcie czasu, na tempo gojenia się ran. Interpretację danych naukowych kompilują badania, w których suplementacja oleju rybiego hamowała atrofię wśród nietrenujących osób, u których kończyna została unieruchomiona w celach badawczych.

UKŁAD KOSTNY: Aktualnie nie ma żadnych badań oceniających wpływ suplementacji oleju rybiego na metabolizm oraz mineralizację tkanki kostnej wśród sportowców. Warto przytoczyć jednak wyniki badania przeprowadzonego przez NASA. Większa konsumpcja ryb bogatych w kwasy omega-3 związana była z mniejszym spadkiem gęstości mineralnej kości w wyniku krótkiego lotu kosmicznego.

SKUTKI UBOCZNE: Skutki uboczne były rzadkie. Największe obawy w stosunku do suplementacji kwasów omega-3 budzą: 1) zwiększony stres oksydacyjny w wyniku suplementacji kwasów omega-3; 2) efekt antykoagulacyjny; 3) metale ciężkie i tosksyny w olejach rybich; 4) nieznaczne problemy ze strony układu pokarmowego. Według EFSA długoterminowa suplementacja EPA i DHA w ilości do 5 g/dzień nie zwiększa ryzyka spontanicznych epizodów krwawień, nie wpływa na gospodarkę glukozy, funkcje układu odpornościowego, peroksydację lipidów, zakładając że produkt z EPA i DHA jest stabilny pod względem oksydacyjnym.

JAKOŚĆ PRODUKTÓW Z OLEJEM RYBIM: Tylko w dwóch badaniach (spośród 32 RCT) zweryfikowano jakość suplementowanego oleju rybiego. Według badań z USA i Nowej Zelandii jakość produktów może budzić zastrzeżenia.

Podsumowując, suplementacja oleju rybiego może być skuteczna, ale znaczenie ma wyjściowe wysycenie organizmu kwasami z rodziny omega-3, a także płaszczyzna funkcjonowania organizmu, którą chcemy zmodyfikować. Obecnie nie jest możliwe zarekomendowanie specyficznej dawki EPA, DHA lub połączenia obu kwasów tłuszczowych, ponieważ protokoły badawcze są bardzo zróżnicowanie. Powinniśmy raczej odwzorowywać schemat suplementacji zastosowany w badaniach, w zakresie zmiennej która była oceniana i która nas interesuje (choć i to nie jest łatwym zadaniem). Ja osobiście po przeczytaniu tej pracy utwierdzam się w przekonaniu do wniosku, że najlepiej postawić na standardowe źródła omega-3 (tłuste ryby morskie).

Nathan A Lewis, Diarmuid Daniels, Philip C Calder, Lindy M Castell, Charles R Pedlar, Are There Benefits from the Use of Fish Oil Supplements in Athletes? A Systematic Review, Advances in Nutrition, , nmaa050, https://doi.org/10.1093/advances/nmaa050

udostępnij na:

Zostaw odpowiedź

udostępnij na: