IMMUNOŻYWIENIE A SPORT: ŻELAZO

Żelazo (Fe) jest niezbędnym składnikiem odżywczym, wykorzystywanym głównie jako kofaktor dla enzymów biorących udział w mitochondrialnym łańcuchu oddechowym, w cyklu kwasu cytrynowego oraz podczas syntezy DNA. Fe stanowi również centralną cząsteczkę dla wiązania oraz transportu tlenu przez hemoglobinę oraz mioglobinę (1).

W kontekście układu odpornościowego Fe jest istotny dla procesu proliferacji oraz różnicowania limfocytów, mimo że zakłóca ścieżki efektorowe mediowane komórkami odpornościowymi oraz działanie cytokin (2,1). Co więcej, Fe wielokierunkowo oddziałuje na polaryzację fenotypu oraz funkcjonalność makrofagów (3).

Zmiany statusu zaopatrzenia organizmu w Fe wpływają na proces odpowiedzi immunologicznej na kilku płaszczyznach, w szczególności w kontekście infekcji (4). Rekomendowana dzienna dawka (RDA) Fe dla kobiet wynosi 18 mg, a dla mężczyzn 10 mg. Źródłem żelaza są produkty mięsne, warzywa oraz produkty zbożowe. Fe hemowe, występujące w produktach mięsnych, jest lepiej absorbowaną formą Fe w porównaniu do Fe niehemowego, którego źródłem są produkty roślinne. Uogólniając, sportowcy płci męskiej raczej dostarczają Fe w ilości odpowiadającej RDA, z kolei trenujące kobiety mają tendencję to konsumpcji Fe w ilości mniejszej niż wartość RDA (5). Jeżeli zbyt niska podaż Fe współwystępuje z dużymi stratami Fe razem z miesiączkami, hemolizą, krwawieniami z przewodu pokarmowego, stanem zapalnym indukowanym forsującą aktywnością fizyczną oraz stratami Fe razem z potem, ustrojowe zasoby Fe mogą ulegać naruszeniu (6,7). Stosownie do czynników ryzyka, niedobory Fe obserwuje się głównie wśród kobiet trenujących dyscypliny biegowe, hokej na trawie, biegi narciarskie, koszykówkę, a także inne sporty (7). W takich przypadkach można rozważyć wprowadzenie żywności fortyfikowanej Fe oraz suplementy diety zawierające Fe (8). W związku z tym suplementacja Fe wraz z witaminą C powinna być rekomendowana sportowcom ze zdiagnozowaną anemią z niedoboru Fe. Sportowcy ci powinni być następnie także monitorowani w celu prewencji wystąpienia ponownych niedoborów Fe. W trakcie infekcji suplementacja niektórych składników mineralnych, np. Fe jest niewskazana ponieważ sugeruje się, że mogą być one korzystne dla patogennych mikroorganizmów (9). Niemniej jednak, wpływ suplementacji Fe na odpowiedź układu odpornościowego w kontekście aktywności fizycznej dotychczas nie został wykazany.

1. Weiss G. Iron and immunity: a double-edged sword. Eur J Clin Invest 32 Suppl 1: 70–78, 2002.

2. Seligman PA, Kovar J and Gelfand EW. Lymphocyte proliferation is controlled by both iron availability and regulation of iron uptake pathways. Pathobiology 60: 19–26, 1992.

3. Nairz M, Schroll A, Demetz E, Tancevski I, Theurl I and Weiss G. “Ride on the ferrous wheel”–the cycle of iron in macrophages in health and disease. Immunobiology 220: 280– 294, 2015.

4. Cherayil BJ. Iron and immunity: immunological consequences of iron deficiency and overload. Arch Immunol Ther Exp (Warsz) 58: 407–415, 2010.

5. Haymes E. Trace minerals and exercise. In: Nutrition in Exer- cise and Sport.CRC Press, 1998.

6. Lukaski HC. Vitamin and mineral status: effects on physical performance. Nutrition 20: 632–644, 2004.

7. McClung JP, Gaffney-Stomberg E and Lee JJ. Female athletes: a population at risk of vitamin and mineral deficiencies affect- ing health and performance. J Trace Elem Med Biol 28: 388–392, 2014.

8. Brutsaert TD, Hernandez-Cordero S, Rivera J, Viola T, Hughes G and Haas JD. Iron supplementation improves progressive fatigue resistance during dynamic knee extensor exercise in iron-depleted, nonanemic women. Am J Clin Nutr 77: 441– 448, 2003.

9. Diaz-Ochoa VE, Jellbauer S, Klaus S and Raffatellu M. Transition metal ions at the crossroads of mucosal immunity and microbial pathogenesis. Front Cell Infect Microbiol 4: 2, 2014.

udostępnij na:

Zostaw odpowiedź

udostępnij na: